AOPK RC >> Ochrona terenowa

Ochrona terenowa

Ochrona terenowa bazuje na ustawie114/ 1992 Dz. U., o ochronie przyrody i krajobrazu, i jej  rozporządzeniu wykonawczym395/1992 Dz. U. W Republice Czeskiej istniej podział na dwa poziomy obszarów chronionych (ZCHÚ): wielko-powierzchniowe obszary chronione (VZCHÚ)   i mało-powierzchniowe obszary chronione  (MZCHÚ).

Do VZCHÚ zaliczają się dwie kategorie:

  • Park Narodowy (NP)
  • Park Krajobrazowy (CHKO)

Do MZCHÚ zaliczają się cztery kategorie:

  • Narodowy Rezerwat Krajobrazowy (NPR)
  • Narodowy Pomnik Przyrody (NPP)
  • Rezerwat Przyrody (PR)
  • Pomnik Przyrody (PP)

Parki Narodowe

to rozległe obszary, wyjątkowe na skalę krajową czy międzynarodową i są określone w § 15–24 ustawy. Znaczną cześć Parków Narodowych zajmują naturalne czy w niewielki sposób zmienione działalnością człowieka ekosystemy, w których rośliny, zwierzęta i przyroda nieożywiona posiadają wyjątkowe znaczenie naukowe i dydaktyczne. Parki Narodowe nie podlegają administracji Agencji Ochrony Przyrody i Krajobrazu CZ. W Republice Czeskiej mamy cztery Parki Narodowe (NP): Karkonoski PN, NP Szumawa, NP Czeska Szwajcaria i NP Podyjí z własną administracją. 

Obszar Parków Narodowych jest podzielony na trzy strefy stopniowanej ochrony, najściślejsza ochrona jest określona dla strefy 1. Na obszarze Parków Narodowych ograniczone jest swobodne poruszanie się osób; szczegóły są określone w  regulaminach wstępu. Parki Narodowe posiadają samodzielny organ administracyjny – Zarząd Parku Narodowego, który koordynuje i kieruje wszystkimi głównymi czynnościami, dotyczącymi ingerencji w środowisko. Są one określane ustawą. W poniższej tabeli sporządziliśmy spis Parków Narodowych z podaniem ich powierzchni . W sumie zajmują one 1,51 % obszaru Czech tj. 119 500 ha.

Przegląd i powierzchnie Parków Narodowych

Park Narodowy

Rok ogłoszenia

Powierzchnia w ha 

Karkonoski Park Narodowy

 1963

36 300 

Park Narodowy Podyjí 

 1991

 6 300

Park Narodowy Szumawa

 1991

 69 000

Park Narodowy Czeska Szwajcaria 

 2000

 7 900

Parki Krajobrazowe

to rozległe obszary z harmonicznie ukształtowanym krajobrazem, charakterystycznie rozwiniętą rzeźbą terenu, wyraźną obecnością naturalnych ekosystemów leśnych i stałych ekosystemów trawiastych, z obficie występującymi roślinami drzewiastymi, ewentualnie zachowanymi zabytkami historycznego osadnictwa. Są definiowane w § 25 - 28 ustawy. Ochrona tych obszarów jest podzielona z zasady na 4 strefy, w których są określone limity gospodarowania i innego wykorzystywania potencjału środowiska naturalnego. Wykorzystanie gospodarcze jest możliwe pod warunkiem  zachowania i wsparcia funkcji ekologicznej tych obszarów. Częścią pierwszej – najściślej chronionej- strefy są tzw. mało-powierzchniowe obszary chronione (MZCHÚ).

AOPK ČR zarządza parkami krajobrazowymi za pośrednictwem regionalnych placówek - 24 Zarządów CHKO w ramach całej republiki. O CHKO Szumawa dba Zarząd NP i CHKO Szumawa. Oprócz administrowania własnego obszaru CHKO Zarządy CHKO mają jeszcze w swych kompetencjach też opiekę nad MZCHÚ w kategoriach krajowych poza obszarem CHKO (za wyjątkiem obszaru Parków Narodowych  i terenów wojskowych).

Narodowe Rezerwaty Przyrody

Narodowe rezerwaty przyrody (NPR) są definiowane jako mniejsze obszary o wyjątkowych wartościach, gdzie występuje naturalna rzeźba o typowej budowie geologicznej powiązanej z ważnymi i wyjątkowymi ekosystemami w skali krajowej czy międzynarodowej.

Rezerwaty Przyrody

Rezerwaty przyrody (PR) są definiowane jako mniejsza formacja skoncentrowanych wartości przyrodniczych z występowaniem ekosystemów typowych i ważnych dla danego obszaru geograficznego.

Narodowe Pomnik Przyrody i Pomniki Przyrody 

Narodowe pomniki przyrody (NPP) i  pomniki przyrody (PP) są definiowane jako formacje naturalne o mniejszych powierzchniach, przede wszystkim formacje geologiczne czy geomorfologiczne, znaleziska skamieniałości czy rzadkich i zagrożonych gatunków we fragmentach ekosystemów. Obszary o znaczeniu krajowym czy międzynarodowym, ekologicznym, naukowym czy estetycznym (które oprócz przyrody formował swą działalnością człowiek), są ogłaszane jako narodowe pomniki przyrody.

Dla obszarów chronionych zgodnie z ustawą 114/1992 Dz. U. są ważne niektóre ograniczenia, podstawowe warunki ochrony, w zależności od ich kategorii, a dla parków narodowych oraz parków krajobrazowych w zależności od ich podziału na strefy. Organ ogłaszający dany obszar chroniony może przy jego ogłaszaniu określić inne, tzw. bardziej szczegółowe warunki ochrony. Chodzi o wykaz czynności, które można na obszarze wykonywać jedynie na podstawie zgody organu ochrony przyrody; bardziej szczegółowe warunki ochrony są ustanowione dla każdego obszaru indywidualne w rozporządzeniu dotyczącym jego utworzenia.

Do oznaczenia obszarów chronionych na obszarze zgodnie z rozporządzeniem 395/ 1992 Dz. U. używa się:

tablicy z dużym godłem państwowym Republiki Czeskiej i oznaczeniem właściwej kategorii ochrony dla  parków narodowych (NP), parków krajobrazowych CHKO, narodowych rezerwatów przyrody (NPR) i  narodowych pomników przyrody (NPP)

tablicy z małym godłem państwowym Republiki Czeskiej i oznaczeniem właściwej kategorii ochrony dla rezerwatów przyrody (PR) i pomników przyrody (PP)

oznaczenia granicy paskami na słupkach czy drzewach granicznych dla NPR, NPP, PR, PP i I strefy NP (dwa czerwone paski o szerokości 5 cm oddzielone przerwą o szerokości 5 cm, przy czym dolny czerwony pas odznacza jedynie odpowiedni wycinek obszaru niechronionego, podczas gdy górny pas przebiega na całym obwodzie drzewa).

Kategorie obszarów chronionych w interesie UE (NATURA 2000)

W związku z wejściem Czech do Unii Europejskiej były wyznaczone systemy obszarów chronionych tzw. NATURA 2000, których celem jest zapewnienie ochrony najważniejszych stanowisk przyrody europejskiej. Sieć NATURA 2000 jest tworzona przez państwa członkowskie UE na podstawie dwóch ważnych dyrektyw UE w zakresie ochrony przyrody: Dyrektywy o ochronie stanowisk naturalnych, wolno żyjących zwierząt i dziko rosnących roślin (92/73/EWG, dyrektywy siedliskowej) i Dyrektywy o ochronie wolno żyjących ptaków (79/409/EWG, dyrektywy ptasiej). System tych obszarów ma zapewnić ochronę najcenniejszych i najbardziej zagrożonych gatunków roślin, zwierząt europejskich i najcenniejszych europejskich siedlisk, które są wymienione w załącznikach dyrektyw.

Oprócz istniejących podlegających ochronie obszarów powstały więc dwie nowe kategorie obszarów chronionych: ochronę roślin, zwierząt i rzadkich stanowisk naturalnych zapewniają Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk (SOO) (EVL czy też SAC – Special Areas of Conservation) a dla ochrony gatunków ptaków powołano Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków (OSO)  (PO lub SPA – Special Protection Areas). Jednym z głównych celów jest zachowanie i  ew. polepszenie aktualnego stanu stanowisk naturalnych i gatunków roślin i zwierząt na terenie Unii Europejskiej. W odróżnieniu od dotychczasowych obszarów chronionych nie ma dla obszarów NATURA 2000 ustanowionych żadnych ogólnych zakazów czy ograniczeń, a w wielu przypadkach można korzystać z obszaru i zagospodarowywać w taki sam sposób jak przed jego ogłoszeniem. Należy jednak dodać, że po zatwierdzeniu projektu lokalizacji SOO i OSO przez Komisję Europejską do 6 lat  wszystkie obszary Natura 2000 należy włączyć do jakiejś  z naszych kategorii obszarów chronionych (więc NP, CHKO, NPR, PR, NPP lub PP). Procedurę tworzenia systemu NATURA 2000 i jego ochrony określa ustawa 114/200 Dz. U., o ochronie przyrody i krajobrazu, z późniejszymi zmianami.

Więcej o sieci NATURA 2000 można przeczytać pod specjalnym linkiem.

AOPK RC

Szukaj

Biura regionalne

Biura regionalne

Sonda Inne ankiety

Jak się Wam podoba nowe strony internetowe?

TAK (10 425 / 42%)
(10 425 / 42%)
NIE (7 295 / 29%)
(7 295 / 29%)
NIEWiEM (6 760 / 27%)
(6 760 / 27%)
Resort životního prostředí další instituce resortu ŽP
Skrýt